მთავარი დასკვნა
მხოლოდ სახელზე დაყრდნობის ნაცვლად შეამოწმეთ, რომელ რესურსებს ეხება ფაილი ან პროცესი და რა კავშირებს ამყარებს. საეჭვო მოწყობილობა რეაგირების გეგმით იზოლაციაში მოაქციეთ, სანდო გარემოდან გამოიკვლიეთ და აღდგენა გადაამოწმეთ.
მავნე კოდი: განზრახვა და შესაძლო ზემოქმედება
მავნე კოდი არის პროგრამა, სკრიპტი ან კოდის ფრაგმენტი, რომელიც განზრახაა შექმნილი უნებართვო წვდომისთვის, მონაცემების მოპარვისთვის, შეფერხებისთვის ან თვალთვალისთვის; ის შემთხვევითი შეცდომისგან განსხვავდება. ვირუსი შეიძლება ინფიცირებულ ფაილთან ერთად გავრცელდეს, ჭია ქსელში გამრავლდეს, ტროიანი უვნებლად გამოიყურებოდეს, ლოგიკური ბომბი კი პირობის შესრულებისას გააქტიურდეს. ინფორმაციის მომპარავი აგროვებს პაროლებსა და ბრაუზერის მონაცემებს; გამოსასყიდის მომთხოვნმა პროგრამამ შეიძლება ფაილები დაშიფროს და მოპარული მონაცემების გამოქვეყნებით დაემუქროს; გამანადგურებელი პროგრამა ინფორმაციას შლის. ჯაშუშურმა პროგრამამ შეიძლება ეკრანი ან კლავიშების დაჭერა ჩაიწეროს. ბოტნეტი კომპრომეტირებულ მოწყობილობებს კოორდინაციას უწევს, უკანა კარი ფარულ წვდომას ინარჩუნებს, კრიპტოჯეკინგი კი სხვის გამოთვლით რესურსებს ნებართვის გარეშე იყენებს კრიპტოვალუტის მოსაპოვებლად.
ჩატვირთვის მავნე პროგრამა შეიძლება ოპერაციულ სისტემამდე ჩაიტვირთოს
ჩატვირთვის მავნე პროგრამამ შეიძლება ჩატვირთვის ჯაჭვის კომპონენტი შეცვალოს და ოპერაციული სისტემის სრულ ჩატვირთვამდე გაეშვას. ძველ BIOS‑სისტემაზე სამიზნე შეიძლება MBR იყოს; UEFI‑სისტემაზე გამომძიებლები EFI‑დანაყოფს ან ჩაშენებულ პროგრამას ამოწმებენ. TDL4 ძველი MBR‑ით მდგრად დამკვიდრებას უკავშირდება, LoJax კი UEFI‑ის ჩაშენებულ პროგრამას უმიზნებდა; განთავსებები განსხვავდება. ამიტომ ოპერაციული სისტემის შიგნით ჩვეულებრივი სკანირება შეიძლება არასაკმარისი იყოს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა ასეთი მავნე პროგრამა ყველა სისტემაზე მოქმედებს ან აუცილებლობით გადარჩება ოპერაციული სისტემის ხელახლა დაყენებას. გამოიყენეთ სანდო ოფლაინ სკანირება, მომწოდებლის განახლებები და კვალიფიციური დახმარება; ვარაუდით ჩაშენებულ პროგრამას ნუ გადააწერთ.
ბოტნეტს შეუძლია ცენტრალიზებული ან თანასწორკვანძოვანი მართვის გამოყენება
ბოტნეტი მავნე პროგრამით დისტანციურად მართვადი კომპრომეტირებული მოწყობილობების ქსელია. ცენტრალიზებული მართვისა და კონტროლის სერვერი უფრო ადვილად სამართავია, მაგრამ ამ ცენტრის შეფერხებამ შეიძლება მთელ ქსელზე იმოქმედოს; თანასწორკვანძოვანი მოწყობილობები ინფორმაციას ერთი ცენტრალური წერტილის გარეშე ცვლიან. ბოტნეტები შეიძლება ემსახურებოდეს DDoS‑ს, სპამს, მონაცემების მოპარვას ან ფინანსურ თაღლითობას. Mirai‑ს მიერ IoT‑მოწყობილობების DDoS‑ისთვის გამოყენება და Zeus‑ის მიერ საბანკო ავტორიზაციის მონაცემების მოპარვა სხვადასხვა მიზანს აჩვენებს. მოულოდნელი გამავალი ტრაფიკი, უცნობ გარე მისამართებთან განმეორებადი კავშირები, CPU‑ის მაღალი გამოყენება და უცნობი პროცესები გამოსაკვლევი სიგნალებია.
კლავიშების ჩამწერი შეყვანას პროგრამულად ან აპარატურულად იჭერს
კლავიშების ჩამწერი კლავიატურის შეყვანას აღრიცხავს. პროგრამულ ვარიანტებს შეიძლება ეკრანის სურათების ან გაცვლის ბუფერის შიგთავსის შეგროვებაც შეეძლოს, მონაცემების შენახვით ან გადაცემით. აპარატურული ვარიანტები შეიძლება კლავიატურასა და კომპიუტერს შორის ან კლავიატურის შიგნით იყოს; პროგრამული სკანირება ფიზიკურ შემოწმებას არ ანაცვლებს. განიხილეთ საეჭვო პროცესები და გამავალი კავშირები და შეამოწმეთ პორტები და კაბელები. პროგრამის ან აპარატურის აღმოჩენისას შეინარჩუნეთ მტკიცებულებები, აცნობეთ უსაფრთხოების გუნდს, პაროლები სხვა სანდო მოწყობილობიდან შეცვალეთ და გააუქმეთ დაზარალებული სესიები. ორგანიზაციულ კლავიშების მონიტორინგს ავტორიზაციის, გამჭვირვალობისა და მოქმედი სამართლებრივი მოთხოვნების ცალკე განხილვა სჭირდება.
იპოვეთ მიწოდების გზა და შეზღუდეთ ზემოქმედება
მავნე კოდი შეიძლება მოვიდეს ფიშინგის დანართით ან ბმულით, ყალბი პროგრამული განახლებით, მოწყვლადობით, USB‑მედიით, მომწოდებლის განახლებით ან სარეკლამო ჯაჭვით. მავნე რეკლამა ლეგიტიმურ საიტზე ან სარეკლამო ქსელში თავსდება და შეიძლება გადამისამართება, ყალბი გაფრთხილება ან ექსპლუატაციის მცდელობა გამოიწვიოს; ყველა რეკლამა ან iframe მავნე არ არის. რეაგირების გეგმით შეზღუდეთ საეჭვო მოწყობილობის ქსელური წვდომა, შეინახეთ ჟურნალები და ჩართეთ უსაფრთხოების გუნდი. განახლებები სანდო წყაროებიდან დააყენეთ, შეზღუდეთ არასაჭირო მაკროები და პრივილეგიები, გამოიყენეთ ელფოსტისა და ვების კონტროლი, დაყავით ქსელი სეგმენტებად და გამოცადეთ სარეზერვო ასლებიდან აღდგენა.