მთავარი დასკვნა
აპლიკაციები სანდო მაღაზიებიდან აირჩიეთ, მხოლოდ ფუნქციისთვის საჭირო უფლებები მიანიჭეთ და სისტემის განახლებები დააყენეთ. საეჭვო შეტყობინების ან აპლიკაციის შემდეგ ანგარიშებს სუფთა მოწყობილობიდან გადახედეთ; სამუშაო ტელეფონის შესახებ ორგანიზაციის IT გუნდს სწრაფად შეატყობინეთ.
რა შეუძლია მობილურ მავნე პროგრამას
მობილური მავნე პროგრამა ტელეფონებისთვის, პლანშეტებისა და ტარებადი მოწყობილობებისთვის შექმნილი მავნე კოდია. ტროიანმა შეიძლება თავი აპლიკაციად გაასაღოს და პაროლები ან გადახდის მონაცემები მოიპაროს; ჯაშუშურმა პროგრამამ შეტყობინებები ან მდებარეობა შეაგროვოს; გამოსასყიდის მომთხოვნმა პროგრამამ ფაილებსა თუ მოწყობილობაზე წვდომა შეზღუდოს. სარეკლამო პროგრამას არასასურველი რეკლამებისა და გადამისამართებების შექმნა შეუძლია. აპლიკაციამ შეიძლება საჭიროზე მეტი ინფორმაცია მავნე პროგრამად ყოფნის გარეშეც შეაგროვოს, ამიტომ გადახედეთ, რას ითხოვს და რატომ.
მობილური საფრთხეების გავრცელებული ნიმუშები
მობილურ შეტევებს შეუძლია აპლიკაციების, შეტყობინებებისა და მოწყობილობის ანგარიშების გაერთიანება. ყურადღება მიაქციეთ ამ ნიმუშებს.
ყალბი ან ხელახლა შეფუთული აპლიკაცია
პოპულარული თამაშის, ბანკის ან სისტემური ხელსაწყოს მსგავსი აპლიკაცია შეიძლება პაროლებს იპარავდეს, რეკლამებს აჩვენებდეს ან სხვა დატვირთვას აყენებდეს. ნაცნობი სახელი ან ხატულა ავთენტიკურობას არ ამტკიცებს.
საბანკო ტროიანი და ყალბი შესვლა
აპლიკაციამ ან ეკრანის ზედდებულმა ფენამ საბანკო ავტორიზაციის მონაცემების მოპოვება შეიძლება სცადოს. ბანკი ოფიციალური აპლიკაციით ან თავად შეყვანილი მისამართით გახსენით და არა შეტყობინების ბმულით.
ჯაშუშური პროგრამა და უფლებების ბოროტად გამოყენება
მდებარეობის, კონტაქტების, მიკროფონის, კამერის, შეტყობინებებისა და ხელმისაწვდომობის ფუნქციების უფლებებმა მომხმარებლისა და მოწყობილობის მგრძნობიარე ინფორმაცია შეიძლება გამოაჩინოს. უარი თქვით აპლიკაციის ფუნქციასთან შეუსაბამო მოთხოვნებზე და გადახედეთ უკვე მინიჭებულ უფლებებს.
SMS‑ისა და შეტყობინებების შეტევები
მიტანის, ანგარიშის ან გადახდის ყალბმა შეტყობინებამ მავნე ბმულამდე ან დანართამდე შეიძლება მიგიყვანოთ. რისკის ქვეშ შეიძლება იყოს მობილბანკი და SMS‑ის ერთჯერადი კოდები. კოდი არასოდეს გაუზიაროთ დამრეკავს ან შეტყობინების გამგზავნს, მოითხოვეთ თუ არა იგი; მისი თავად შეყვანა გადამოწმებულ ოფიციალურ შესვლის პროცესში სხვა შემთხვევაა.
გამოსასყიდის მომთხოვნი და სარეკლამო პროგრამები
მავნე აპლიკაციამ ფაილები შეიძლება მიუწვდომელი გახადოს ან მოწყობილობა დაბლოკოს. სარეკლამო პროგრამა განმეორებად ამომხტარ ფანჯრებს, გადამისამართებებსა და მონაცემთა მოხმარებას იწვევს. შემაშინებელ ამომხტარ ფანჯარაში „გაწმენდის“ ღილაკს არ შეეხოთ.
როგორ ხვდება აპლიკაციები ტელეფონში
აპლიკაციები შეიძლება ოფიციალური მაღაზიის მატყუარა ჩანაწერიდან მოვიდეს, მაღაზიის გარეთ დაყენებით იქ, სადაც პლატფორმა და ორგანიზაციული პოლიტიკა უშვებს, შეტყობინების ან ელფოსტის ბმულით, მავნე რეკლამით ან კომპრომეტირებული ვებგვერდით. ოპერაციული სისტემისა და აპლიკაციების მაღაზიის შემოწმებებს რისკის შემცირება შეუძლია, თუმცა წყაროს, გამომცემლისა და უფლებების გადახედვას არ ცვლის. თუ მაღაზიის გარეთ დაყენება დაშვებულია, გადაამოწმეთ ფაილის მომწოდებელი; Android‑ზე შემდეგ დაყენების უფლება გამორთეთ. iPhone‑ზე დაყენების ხელმისაწვდომი გზები რეგიონზე, სისტემის ვერსიასა და მოწყობილობის მართვის პოლიტიკაზეა დამოკიდებული.
გადახედეთ უფლებებს Android‑სა და iPhone‑ზე
უფლება აპლიკაციის ფუნქციით შეაფასეთ და არა სახელით. რუკას შეიძლება გამოყენებისას მდებარეობა სჭირდებოდეს; უბრალო კალკულატორი, რომელიც კონტაქტებზე, SMS‑ზე ან მიკროფონზე მუდმივ წვდომას ითხოვს, ყურადღებას იმსახურებს. გააუქმეთ არასაჭირო წვდომა და აპლიკაციას ხელახლა გადახედეთ.
Android
Settings‑ში გახსენით აპლიკაციებისა და უფლებების კონტროლი და გადახედეთ თითოეული აპლიკაციის წვდომას მდებარეობაზე, კამერაზე, მიკროფონზე, კონტაქტებსა და სხვა მონაცემებზე. Google Play Protect‑ის აპლიკაციების სკანირება ჩართული დატოვეთ; მას შეუძლია Play Store‑დან ან სხვა წყაროებიდან დაყენებულ ზოგიერთ საზიანო აპლიკაციაზე გაფრთხილება და მათი გათიშვა. მენიუს სახელები მწარმოებლისა და Android ვერსიის მიხედვით განსხვავდება.
iPhone
Settings > Privacy & Security‑ში გადახედეთ მდებარეობაზე, კამერაზე, მიკროფონზე, კონტაქტებსა და სხვა მონაცემებზე წვდომას. App Privacy Report უფლებების გამოყენებისა და ქსელური აქტივობის აღრიცხვას ჩართვის შემდეგ იწყებს; ის ინფექციას არ ადგენს. მხარდაჭერილ iPhone‑სა და iOS ვერსიებზე Safety Check გაზიარებისა და ანგარიშის წვდომის გადახედვაში გეხმარებათ; ის მავნე პროგრამების სკანერი არ არის. მართვად მოწყობილობებზე ზოგი პარამეტრი შეიძლება შეზღუდული იყოს.
შეამცირეთ მობილური რისკი
შეუთავსეთ აპლიკაციების ფრთხილი არჩევა, ანგარიშის უსაფრთხოება, პროგრამული განახლებები და კავშირის უფრო უსაფრთხო ჩვევები.
შეამოწმეთ აპლიკაცია და გამომცემელი
ოფიციალურ მაღაზიაში შეადარეთ აპლიკაციის სახელი, გამომცემელი, განახლების თარიღი და მიმოხილვები. შეტყობინებით გამოგზავნილი საინსტალაციო ფაილის გახსნამდე გამგზავნი სხვა არხით გადაამოწმეთ.
უარი თქვით არასაჭირო უფლებებზე
უფლებების მოთხოვნები აპლიკაციის კონკრეტულ ფუნქციას შეადარეთ. პერიოდულად გადახედეთ წვდომას მდებარეობაზე, SMS‑ზე, კონტაქტებზე, კამერაზე, მიკროფონსა და ხელმისაწვდომობის ფუნქციებზე.
განაახლეთ ოპერაციული სისტემა და აპლიკაციები
დააყენეთ ოპერაციული სისტემის, აპლიკაციისა და ბრაუზერის ხელმისაწვდომი განახლებები. უსაფრთხოების განახლებები არ გადადოთ და მხარდაჭერის არმქონე მოწყობილობისთვის მწარმოებლის მხარდაჭერის პოლიტიკა შეამოწმეთ.
დაიცავით ანგარიშები
თითოეული ანგარიშისთვის უნიკალური პაროლი გამოიყენეთ და სადაც მხარდაჭერილია, MFA ჩართეთ. ერთჯერადი კოდები, პაროლები ან აღდგენის ბმულები დამრეკავსა თუ შეტყობინების გამგზავნს არ გაუზიაროთ; ანგარიშის გაფრთხილებები სანდო ოფიციალური არხით შეამოწმეთ.
ქსელი და სარეზერვო ასლები
საჯარო Wi‑Fi‑ზე მგრძნობიარე აქტივობისთვის გამოიყენეთ სანდო ქსელი და შეამოწმეთ HTTPS კავშირი; ყალბი შესვლის გვერდი ან გაფრთხილება HTTPS‑ის გამოყენებისასაც შეიძლება თაღლითური იყოს. მნიშვნელოვანი ფოტოებისა და დოკუმენტების აღდგენადი სარეზერვო ასლები შეინახეთ.
უპასუხეთ საეჭვო აპლიკაციას ან ანგარიშს
ინციდენტი მტკიცებულებების დაკარგვისა და თავდამსხმელის მითითებების შესრულების გარეშე მართეთ. პირად ტელეფონზე მოწყობილობის კომპრომეტაცია და ანგარიშზე წვდომა ცალ-ცალკე შეაფასეთ. სამუშაო ტელეფონზე რეაგირების რიგს IT ან უსაფრთხოება განსაზღვრავს, აქტიური ზიანის, დისტანციური მართვის წვდომისა და მტკიცებულებათა შენარჩუნების გათვალისწინებით.
შეჩერდით და ბმული ხელახლა არ გახსნათ
ყალბ გაფრთხილებაში მითითებულ ნომერზე არ დარეკოთ და შემოთავაზებული „გამწმენდი“ არ დააყენოთ. არ გადაიხადოთ და გადამოწმების კოდები არ გააზიაროთ.
გათიშეთ საეჭვო მოწყობილობა
თუ ჩანს, რომ მოწყობილობა აქტიურ ზიანს იწვევს, განიხილეთ მისი ქსელური წვდომის შეზღუდვა. მართვად სამუშაო ტელეფონზე Wi‑Fi‑ის ან მობილური მონაცემების გამორთვამდე IT‑ის მითითებებს მიჰყევით, რათა დისტანციური მართვისა და მტკიცებულებების საჭიროებები გაითვალისწინოთ.
აპლიკაციასა და ანგარიშს სანდო მოწყობილობიდან გადახედეთ
აღრიცხეთ აპლიკაციის სახელი და წყარო. სუფთა მოწყობილობიდან გადახედეთ ანგარიშის სესიებსა და შესვლის ისტორიას, დაასრულეთ საეჭვო სესიები და შეცვალეთ პაროლი; თუ იგივე პაროლი სხვაგანაც გამოიყენეთ, სხვა ანგარიშებიც განაახლეთ.
მიიღეთ მხარდაჭერა და უსაფრთხოების შემოწმება
თუ სამუშაო ტელეფონი ან საბანკო ანგარიში დაზიანდა, IT‑ს ან ბანკს ოფიციალური არხით დაუკავშირდით. Android‑ზე Play Protect შემოწმება გაუშვით. iPhone‑ზე საეჭვო აპლიკაციებს, პროფილებსა და ანგარიშის წვდომას Apple‑ის მხარდაჭერასთან ან IT‑სთან ერთად გადახედეთ; მთლიანი სისტემის სკანირების დამპირებელი რეკლამის მითითებებს არ მიჰყვეთ.
აღადგინეთ და დააკვირდით
თუ ანგარიში ხელში ჩაიგდეს, ჯერ მისი პაროლი და სესიები სანდო მოწყობილობიდან დაიცავით; მხოლოდ ეს ტელეფონის განულებას არ მოითხოვს. თუ მოწყობილობის მძიმე კომპრომეტაცია დადასტურდა, სპეციალისტს შეუძლია განულების ან თავიდან აწყობის გადაწყვეტილებამდე მტკიცებულებები და პოლიტიკა შეაფასოს. სარეზერვო ასლიდან გადაამოწმებული მონაცემები აღადგინეთ საეჭვო აპლიკაციის ან კონფიგურაციის ხელახალი დაყენების გარეშე. განაგრძეთ ანგარიშის გაფრთხილებებსა და გადახდებზე დაკვირვება.
ხშირად დასმული კითხვები
ეს პასუხები მოიცავს აპლიკაციების შემოწმებას, უფლებებსა და საეჭვო მოვლენის შემდეგ პირველ ქმედებებს.
რა არის მობილური მავნე პროგრამა?
პროგრამა ან კოდი, რომელიც ტელეფონის, პლანშეტის ან ტარებადი მოწყობილობის დასაზიანებლად, ინფორმაციის მოსაპარად ან უნებართვო წვდომისთვისაა შექმნილი.
როგორ დავიცვა Android და iPhone?
აპლიკაციები ოფიციალური მაღაზიებიდან დააყენეთ, უფლებებს გადახედეთ, ოპერაციული სისტემა და აპლიკაციები განაახლეთ, MFA გამოიყენეთ და მოულოდნელ ბმულებსა და გადამოწმების კოდებს ფრთხილად მოეკიდეთ.
როგორ შევამოწმო, უსაფრთხოა თუ არა აპლიკაცია?
შეადარეთ გამომცემელი, მაღაზიის ჩანაწერი, განახლების თარიღი, მოთხოვნილი უფლებები და სარწმუნო მიმოხილვები. უარი თქვით არასაჭირო წვდომაზე და საეჭვო ფაილი მაღაზიის გარედან არ დააყენოთ.
რა გავაკეთო, თუ უცნობი აპლიკაცია დავაყენე?
აპლიკაცია არ გახსნათ და მის გაფრთხილებებს არ მიჰყვეთ. სამუშაო ტელეფონის შესახებ IT‑ს შეატყობინეთ და შემოწმებებში მის მითითებებს მიჰყევით. ანგარიშებს სანდო მოწყობილობიდან გადახედეთ და საჭიროებისას პაროლები შეცვალეთ. Android‑ზე Play Protect შემოწმება გამოიყენეთ; iPhone‑ზე აპლიკაციას, პროფილებსა და ანგარიშის წვდომას Apple‑ის მხარდაჭერასთან ან IT‑სთან ერთად გადახედეთ.